Chuẩn hóa, tạo “ngôn ngữ chung” cho hệ thống thông tin y tế

Trong quá trình chuyển đổi số y tế, dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi có thể kết nối, chia sẻ và sử dụng thống nhất giữa các hệ thống. Vì vậy, chuẩn hóa dữ liệu đang được ngành Y tế xác định là nhiệm vụ nền tảng, từng bước tạo ra “ngôn ngữ chung” cho các cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin, nâng cao chất lượng dữ liệu và hiệu quả quản lý, điều hành.

Từ yêu cầu thực tiễn đến định hướng chuẩn hóa

Ngành Y tế đang quản lý khối lượng dữ liệu lớn, hình thành từ nhiều lĩnh vực như cơ sở y tế, nhân lực, dược, thiết bị y tế, khám chữa bệnh và thông tin sức khỏe của người dân. Dữ liệu được tạo lập tại nhiều cơ quan, đơn vị và trên nhiều hệ thống khác nhau.

PGS.TS. Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế chủ trì cuộc họp bàn về xây dựng kế hoạch, lộ trình thực hiện các tiêu chuẩn cơ sở dữ liệu Quốc gia về y tế ngày 9/4/2026.

Ngày 9/4/2026, Bộ Y tế tổ chức cuộc họp về kế hoạch, lộ trình thực hiện các tiêu chuẩn cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế. Tại cuộc họp, các đơn vị tập trung nghiên cứu tổng thể các tiêu chuẩn và phương án triển khai, trong đó xác định những nhóm thông tin cần ưu tiên chuẩn hóa.

Bốn nhóm tiêu chuẩn được tập trung nghiên cứu gồm cấu trúc thông điệp dữ liệu về cơ quan, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực y tế; nhân lực y tế; dược, thiết bị y tế; và thông tin sức khỏe của cá nhân. Đây là những nhóm dữ liệu có phạm vi sử dụng rộng, liên quan đến nhiều cơ sở dữ liệu và hoạt động quản lý, chuyên môn của ngành.

Việc xác định các nhóm dữ liệu ưu tiên cho thấy quá trình chuẩn hóa đang được triển khai theo hướng có trọng tâm, gắn với yêu cầu thực tế.

Từng bước hình thành “ngôn ngữ chung”

Một kết quả quan trọng trong quá trình triển khai là các nhóm dữ liệu chủ của cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được nghiên cứu, mô tả dưới dạng tiêu chuẩn dữ liệu. Đây là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn và từng bước đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống.

Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia được giao nghiên cứu, phân tích các trường thông tin, phương án chuẩn hóa và lồng ghép với Khung Kiến trúc chuyển đổi số y tế và Khung Kiến trúc dữ liệu của Bộ Y tế. Việc gắn chuẩn hóa dữ liệu với kiến trúc tổng thể giúp quá trình phát triển các hệ thống có định hướng thống nhất hơn.

Có thể hình dung chuẩn hóa dữ liệu như xây dựng một “ngôn ngữ chung”. Khi các hệ thống cùng sử dụng những quy tắc và cấu trúc thống nhất, thông tin được tạo lập ở nơi này sẽ thuận lợi hơn khi kết nối và khai thác tại nơi khác.

Điều này giúp hạn chế sự khác biệt trong cách hiểu và biểu diễn thông tin, giảm nhu cầu nhập lại hoặc xử lý thủ công. Đối với cơ quan quản lý, dữ liệu chuẩn hóa tạo điều kiện thuận lợi hơn cho tổng hợp, thống kê, phân tích và hỗ trợ ra quyết định.

Để dữ liệu phát huy giá trị

Chuẩn hóa dữ liệu không phải nhiệm vụ thực hiện một lần mà là quá trình liên tục, cần được rà soát, cập nhật cùng với sự thay đổi của pháp luật, yêu cầu chuyên môn và công nghệ. Khi các tiêu chuẩn được áp dụng đồng bộ, dữ liệu y tế sẽ có điều kiện được kết nối, chia sẻ và khai thác ở quy mô rộng hơn, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, chuyên môn và cung cấp dịch vụ số. Từ những bước triển khai cụ thể, ngành Y tế đang từng bước hình thành “ngôn ngữ chung” cho các hệ thống thông tin, tạo nền tảng để dữ liệu trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số y tế trong giai đoạn mới.

Thời gian tới, ngành Y tế tiếp tục hoàn thiện các tiêu chuẩn dữ liệu, đồng thời tăng cường liên kết giữa tiêu chuẩn dữ liệu với Khung Kiến trúc dữ liệu, các cơ sở dữ liệu chuyên ngành và hệ thống kết nối, chia sẻ thông tin.

Đối với Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia, việc nghiên cứu, hoàn thiện các trường thông tin và phương án chuẩn hóa tiếp tục được gắn với quá trình xây dựng, vận hành và khai thác các cơ sở dữ liệu, nền tảng số y tế. Qua đó, từng bước nâng cao tính thống nhất, chất lượng và khả năng chia sẻ, dùng chung dữ liệu.

Phòng Hỗ trợ Khách hàng

Duy Cường